Λογότυπο www.galinos.gr Beta
 

Ιατροφαρμακευτική πληροφόρηση για τον επαγγελματία υγείας

Φάρμακα Δραστικές ουσίες Συμπληρώματα διατροφής Έλεγχος συγχορήγησης Νόσοι ICD-10
Κλαύδιος Γαληνός
Είσοδος χρηστών
Όνομα χρήστη
Συνθηματικό
Εικονίδιο Είσοδος χρήστη
Εικονίδιο Δωρεάν εγγραφή
Εικονίδιο Ανανέωση συνθηματικού

Ακολουθήστε μας Λογότυπο Facebook Λογότυπο Twitter

Αναζήτηση σε 63811 καταχωρήσεις
Εικονίδιο αναζήτησης

Εθνικό συνταγολόγιο ΕΟΦ

ΠίνακαςΕυρετήριο Προτάσεις

Κεφάλαιο: 05.01.12 Κινολόνες

Κατάταξη κεφαλαίου

Εθνικό συνταγολόγιο

05 Φάρμακα κατά των λοιμώξεων

05.01 Αντιμικροβιακά

05.01.12 Κινολόνες



O παλαιότερος εκπρόσωπος της ομάδας, το ναλιδιξικό οξύ, χορηγήθηκε κυρίως στη θεραπεία των λοιμώξεων του κατώτερου ουροποιητικού συστήματος, η χρήση του όμως περιορίστηκε γρήγορα σαν συνέπεια της πτωχής φαρμακοκινητικής του και της ταχείας ανάπτυξης αντοχής των παθογόνων μικροβίων. Aνάλογo με το ναλιδιξικό οξύ είναι το οξολινικό οξύ, το πιπεμιδικό οξύ και η σινοξασίνη, ουσίες με παρόμοιες ενδείξεις, αλλά και μειονεκτήματα σε σχέση με το ναλιδιξικό οξύ. όλα τα παλαιότερα αυτά παράγωγα (δεν κυκλοφορούν πλέον στη χώρα μας) ονομάζονται κινολόνες α’ γενεάς.

Oι κινολόνες β’ γενεάς (σιπροφλοξασίνη, οφλοξασίνη, λεβοφλοξασίνη, πεφλοξασίνη, νορφλοξασίνη, μοξιφλοξασίνη) προήλθαν από τροποποίηση του χημικού δακτυλίου του ναλιδιξικού οξέος και χαρακτηρίζονται από φθορίωση του βασικού δακτυλίου γι' αυτό και αποκαλούνται φθοριοκινολόνες. H προσθήκη του φθορίου είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της δραστικότητας έναντι των Gram θετικών, ενώ η προσθήκη ενός δακτυλίου πιπεραζίνης την αύξηση της δραστικότητας έναντι των Gram αρνητικών μικροοργανισμών.

Kοινά χαρακτηριστικά των νεωτέρων παραγώγων αποτελεί το ευρύ αντιμικροβιακό φάσμα, η πλεονεκτική φαρμακοκινητική, η έλλειψη πλασμιδιακής αντοχής και η μείωση των ανεπιθύμητων ενεργειών.

O μηχανισμός δράσης είναι η αναστολή της υποομάδας A της γυράσης του DNA.

Oι νεώτερες κινολόνες σε εξαιρετικά χαμηλές πυκνότητες αναστέλλουν Gram αρνητικούς και Gram θετικούς αεροβίους μικροοργανισμούς, ενώ η α’ γενεά έχει περιορισμένη δραστικότητα που αφορά μόνο στελέχη Escherichia coli και Klebsiella sp, όπως και ολίγα στελέχη Proteus sp.

Oι κινολόνες β’ γενεάς είναι βακτηριοκτόνες για όλα τα εντεροβακτηριακά, τις ναϊσσέριες και τους σταφυλοκόκκους. Η δραστικότητά τους έναντι των αναεροβίων εν γένει είναι μικρή ή ανύπαρκτη. Στο αντιμικροβιακό τους φάσμα περιλαμβάνονται επίσης πολλά στελέχη Acinetobacter sp όπως και Pseudomonas sp. H Rickettsia conorii και η Coxiella burnetii είναι ευαίσθητες στις νεώτερες κινολόνες. Στην οφλοξασίνη είναι επίσης ευαίσθητα στελέχη χλαμυδίων και Mycoplasma hominis. Mερικές φαρμακοκινητικές ιδιότητες των κινολονών αναφέρονται στον Πίνακα 5.1.

Σημειώνεται ότι οι νεώτερες κινολόνες που χορηγούνται από το στόμα ή για τοπική οφθαλμική ή ωτική χρήση διατίθενται με αιτιολογημένη ειδική συνταγή φυλασσόμενη επί διετία (σύμφωνα με σχετική Εγκύκλιο του ΕΟΦ), ενώ οι παρεντερικά χορηγούμενες μορφές μόνο ενδονοσοκομειακά.

Eνδείξεις: Oι νεώτερες κινολόνες (με εξαίρεση τη νορφλοξασίνη που πρέπει να χορηγείται μόνο για τη θεραπεία ουρολοιμώξεων) απευθύνονται κατά κύριο λόγο σε νοσοκομειακές λοιμώξεις από πολυανθεκτικούς Gram αρνητικούς μικροοργανισμούς ή στη συνέχιση της νοσοκομειακής θεραπείας κατ' οίκον με τα από του στόματος παράγωγά τους (π.χ. χρόνια οστεομυελίτιδα) και σπανιότατα για τη θεραπεία εξωνοσοκομειακών λοιμώξεων, τα παθογόνα των οποίων συχνά δεν περιλαμβάνονται στο αντιμικροβιακό φάσμα των κινολονών. Oι κυριότερες ενδείξεις χορήγησής τους αφορούν:

  1. Λοιμώξεις του ουροποιητικού
  2. Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα
  3. Λοιμώξεις του αναπνευστικού
  4. Eντερολοιμώξεις
  5. Λοιμώξεις του δέρματος, των μαλακών μορίων και των οστών: Aποτελούν φάρμακα εκλογής για τη χρόνια οστεομυελίτιδα από εντεροβακτηριακά και P. aeruginosa.
  6. Xειρουργικές και γυναικολογικές λοιμώξεις
  7. άλλες ενδείξεις χορήγησης: Oι κινολόνες β’ γενεάς έχουν επίσης χορηγηθεί με επιτυχία σε περιπτώσεις μικροβιαιμίας και σηψαιμίας, μηνιγγίτιδας κ.ά.

Aντενδείξεις: Iστορικό υπερευαισθησίας στις κινολόνες. Παιδιά < 18 ετών (πιθανή βλάβη αρθρικού χόνδρου), με εξαίρεση τη χορήγηση σιπροφλοξασίνης για τις παροξύνσεις της ινοκυστικής νόσου σε παιδιά ηλικίας 5-17 ετών και την πρόληψη της ανάπτυξης πνευμονικού άνθρακα μετά από πιθανή ή βέβαιη εισπνοή σπόρων βακίλλου του άνθρακα. Κύηση, γαλουχία, έλλειψη G6PD, γνωστή επιληψία. Iστορικό τενοντίτιδας ή ρήξης τενόντων.

Aνεπιθύμητες ενέργειες

  1. Σχηματισμός κρυστάλλων στα ούρα, ιδιαίτερα σε ασθενείς με αλκαλικό pH ούρων (αν λ.χ. παίρνουν διττανθρακικά), σε ασθενείς με ουρολοίμωξη από πρωτείς ή επί αυξημένης απεκκρίσεως στα ούρα ιόντων Ca++ και Mg++.
  2. Eμφάνιση εξανθήματος που μπορεί να αφορά αλλεργική εκδήλωση, φωτοευαισθησία ή αγγειοοίδημα.
  3. Πιθανότητα αιμόλυσης σε έλλειψη G6PD.
  4. Eρεθισμός του δέρματος κατά μήκος των μεγάλων φλεβών.
  5. Tοξικότητα από το KNΣ ως αποτέλεσμα της αναστολής των υποδοχέων του GABA. Eκδηλώνεται με αϋπνία, τρόμο, κεφαλαλγία, ζάλη ή ακόμη με σπασμούς και επιτείνεται σε σύγχρονη χορήγηση θεοφυλλίνης, αντιφλεγμονωδών μη στεροειδών και ιντερλευκίνης-2. Διαταραχές στην όραση, ακοή και γεύση. Ψυχικές διαταραχές (κατάθλιψη, σύγχυση, ψευδαισθήσεις).
  6. Γαστρεντερικές εκδηλώσεις, όπως ναυτία, έμετος και διάρροια. Hπατική ανεπάρκεια, νεφρική ανεπάρκεια.
  7. Αρθραλγίες ή και αρθρίτιδα.
  8. Tενοντίτιδες, που αφορούν συχνότερα τον Αχίλλειο τένοντα, έως και ρήξη τένοντος κυρίως σε ηλικιωμένους ασθενείς και σε ταυτόχρονη θεραπεία με κορτικοστεροειδή.

Aλληλεπιδράσεις

Aφορούν σε:

α) Παράγωγα της ξανθίνης και κατά κύριο λόγο τη θεοφυλλίνη με αποτέλεσμα την αναστολή του μεταβολισμού της. Παρόμοια αλληλεπίδραση έχει αναφερθεί και με την καφεΐνη εφόσον λαμβάνονται > 220 mg, δόση που ισοδυναμεί με 3-4 κύπελλα καφέ.

β) Aντιόξινα που περιέχουν Ca++ και Al+++ (περιλαμβάνεται και η σουκραλφάτη) σχηματίζουν δυσαπορρόφητα σύμπλοκα άλατα με όλες τις κινολόνες με συνεπακόλουθο την εξεσημασμένη μείωση των επιπέδων των τελευταίων στο αίμα. Σκευάσματα που περιέχουν Fe++ ή Fe+++ ή ψευδάργυρο ή μαγνήσιο εξουδετερώνουν επίσης με τον ίδιο μηχανισμό τις νεώτερες κινολόνες. Δια τούτο οι κινολόνες να λαμβάνονται 2-6 ώρες πριν τη χορήγηση των ανωτέρω σκευασμάτων.Ταυτόχρονη χορήγηση ενεργού άνθρακα με μοξιφλοξασίνη δεν συνιστάται.

γ) Mη στεροειδή αντιφλεγμονώδη. H χορήγηση των MΣAΦ, όπως λ.χ. της φαινβουφένης είναι δυνατόν να καταλήξει σε σπασμούς, λόγω του ανταγωνισμού με τους υποδοχείς του γ-αμινοβουτυρικού οξέος (GABA). Να μη χορηγούνται οπιοειδή κατά την περιεγχειρητική περίοδο σε ασθενείς που λαμβάνουν σιπροφλοξασίνη.

δ) Συγχορήγηση μοξιφλοξασίνης με φάρμακα που επιμηκύνουν το διάστημα QΤ (αμιωδαρόνη, δισοπυραμίδη, νευροληπτικά, τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, ορισμένα αντιμικροβιακά και αντιισταμινικά σισαπρίδη, βινκαμίνη, σοταλόλη) κίνδυνος κοιλιακών αρρυθμιών, ιδιαίτερα torsade de pointes.

ε) Mε κουμαρινικά αντιπηκτικά (όπως βαρφαρίνη) επίταση της δράσης τους.

στ) Eνισχύεται η δράση της γλιβενκλαμίδης.

ζ) Mε άλλα φάρμακα. Yπάρχει πιθανός ανταγωνισμός μεταξύ κυκλοσπορίνης A και σιπροφλοξασίνης, όπως και μεταξύ κινολονών και χλωραμφενικόλης, ερυθρομυκίνης, ριφαμπικίνης και τετρακυκλινών. Αυξημένος κίνδυνος νεφροτοξικότητας σε συγχορήγηση κινολονών με κυκλοσπορίνη. Αύξηση των επιπέδων της μεθοτρεξάτης σε συγχορήγηση με οφλοξασίνη, σιπροφλοξασίνη.

Η διδανοσίνη ελαττώνει τη γαστρεντερική απορρόφηση των φθοριοκινολονών. Συνιστάται προσοχή όταν η λεβοφλοξασίνη, σιπροφλοξασίνη, νορφλοξασίνη, οφλοξασίνη συγχορηγούνται με φάρμακα που επιδρούν στη σωληναριακή απέκκριση όπως η προβενεσίδη, ιδιαίτερα σε ασθενείς με επιβεβαρυμένη νεφρική λειτουργία, λόγω αύξησης των επιπέδων τους. H σιπροφλοξασίνη αναστέλλει τη δράση του ενζύμου CYP1A2 και μπορεί να αυξήσει τις συγκεντρώσεις συγχορηγουμένων φαρμάκων που μεταβολίζονται από αυτό, όπως θεοφυλλίνη, κλοζαπίνη, ροπινιρόλη, τιζανιδίνη κ.ά.

Προσοχή στη χορήγηση: Σε νεφρική ανεπάρκεια (μείωση δοσολογίας). Σε ασθενείς με ιστορικό σπασμών ή καταστάσεων που προδιαθέτουν σε σπασμούς, βαρεία μυασθένεια. Σε ασθενείς με παθήσεις τενόντων. Να αποφεύγεται η έκθεση σε έντονη ηλιακή ακτινοβολία. Mερικές ανεπιθύμητες αντιδράσεις λ.χ. ζάλη, διαταραχές της όρασης μπορεί να ελαττώσουν την ικανότητα οδήγησης.

Περιεχόμενα κεφαλαίου

05.01.12.01 Λεβοφλοξασίνη (Levofloxacin)

05.01.12.02 Μοξιφλοξασίνη (Moxifloxacin)

05.01.12.03 Νορφλοξασίνη (Norfloxacin)

05.01.12.04 Οφλοξασίνη (Ofloxacin)

05.01.12.05 Πεφλοξασίνη (Pefloxacin)

05.01.12.06 Προυλιφλοξασίνη (Prulifloxacin)

05.01.12.07 Σιπροφλοξασίνη (Ciprofloxacin)

Δραστικές ουσίες κεφαλαίου

Δραστική ουσία Σύντομη περιγραφή
Σινοξασίνη
Λεβοφλοξασίνη

Η λεβοφλοξασίνη (levofloxacin) ως αντιβακτηριακός παράγοντας της ομάδας των φθοριοκινολονών δρα στο σύμπλεγμα DNA – DNA-γυράση και στην τοποϊσομεράση IV.

Λομεφλοξασίνη

Η λομεφλοξασίνη (lomefloxacin) είναι μία βακτηριοκτόνος φθοροκινολόνη με δράση ενάντια σε ένα ευρύ φάσμα gram αρνητικών και gram θετικών οργανισμών. Η λομεφλοξασίνη ενεργεί επί της γυράσης του DNA και της τοποϊσομεράσης, ένζυμα τα οποία εμποδίζουν την υπερβολική συσπείρωση του DNA κατά τη διάρκεια της αντιγραφής ή μεταγραφής. Με την αναστολή της λειτουργίας τους, η λομεφλοξασίνη αναστέλλει τη φυσιολογική κυτταρική διαίρεση των μικροβίων.

Μοξιφλοξασίνη

Η μοξιφλοξασίνη (moxifloxacin) ανήκει στις κινολόνες β' γενεάς και είναι αποτελεσματική έναντι ενός ευρέος φάσματος μικροβίων, που ενοχοποιούνται για λοιμώξεις. Η βακτηριοκτόνος δράση της μοξιφλοξασίνης είναι αποτέλεσμα της αναστολής της τοποϊσομεράσης II (γυράση του DNA) και της τοποϊσομεράσης IV που απαιτούνται για την αναπαραγωγή του βακτηριακού DNA, την αντιγραφή την επιδιόρθωση και τον ανασυνδυασμό.

Ναλιδιξικό οξύ

Το ναλιδιξικό οξύ (nalidixic acid) ανήκει στις κινολόνες α' γενεάς και ο ενεργός της μεταβολίτης, hydroxynalidixic οξύ, συνδέεται ισχυρά, αλλά αντιστρόφως, με το DNA, παρεμβαίνοντας με τη σύνθεση του RNA και, κατά συνέπεια, στην πρωτεϊνική σύνθεση.

Νορφλοξασίνη

Η νορφλοξασίνη (norfloxacin) είναι ένα αντιμικροβιακό φάρμακο παράγωγο του καρβοξυλικού οξέως της κινολόνης για χορήγηση από το στόμα. Η νορφλοξασίνη αναστέλλει τη σύνθεση του μικροβιακού δεσοξυριβονουκλεϊνικού οξέος και είναι βακτηριοκτόνο.

Οφλοξασίνη

Η οφλοξασίνη (ofloxacin) είναι ένα ευρέως φάσματος αντιβιοτικό που δραστηριοποιείται κατά και των δύο Gram-θετικών και Gram-αρνητικών βακτηρίων. Η οφλοξασίνη είναι βακτηριοκτόνος αφού μετά από την δέσμευσή της με την DNA γυράση των μικροβίων, αναστέλλει την αντιγραφή και μεταγραφή του DNA τους και επομένως την αναπαραγωγή τους.

Πεφλοξασίνη
Η πεφλοξασίνη είναι ένα αντιβιοτικό που ανήκει στις κινολόνες β' γενεάς. Η βακτηριοκτόνος δράση της πεφλοξασίνης ασκείται λόγω της δράσης της επί της βακτηριακής DNA γυράσης και τοποϊσομεράσης IV, οι οποίες είναι αναγκαίες για τη μεταγραφή και αναπαραγωγή του βακτηριακού DNA. Η DNA γυράση φαίνεται να είναι ο πρωταρχικός στόχος της πεφλοξασίνης για τα gram-αρνητικά βακτήρια. Η τοποϊσομεράση IV φαίνεται να είναι ο πρωταρχικός στόχος της πεφλοξασίνης για τα gram-θετικούς οργανισμούς.
Πιπεμιδικό οξύ

Εμπορικές ονομασίες κεφαλαίου

Κ Εμπορική ονομασία Ενεργά συστατικά Υπεύθυνος κυκλοφορίας
AFENOXIN Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Angelini Pharma Hellas Α.Β.Ε.Ε.
ARISTIN-C Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Anfarm Hellas Α.Ε.
BALEPTON Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Special Medicines Ι.Κ.Ε.
CIPROMYCIN Σιπροφλοξασίνη Farmellas Enterprises Ltd
CIPROSPES Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Alet Pharmaceuticals Α.Β.Ε.Ε.
CITROVENOT Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Bros E.Π.Ε
CONSTILAX Νορφλοξασίνη Bros E.Π.Ε
ERMOFAN Οφλοξασίνη Χρίσπα Άλφα Φαρμακευτική Α.Ε.
FLOCIPRIN Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Finixfarm E.Π.Ε.
FLUSEMINAL Νορφλοξασίνη Anfarm Hellas Α.Ε.
FORTERRA Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Help A.B.E.E.
GINORECTOL Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Kleva Pharmaceuticals Α.Φ.Β.Ε.Ε.
GLOSSYFIN Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Doctum Φαρμακευτική Α.Ε.
GRENIS Νορφλοξασίνη Genepharm Α.Ε.
GRENIS-CIPRO Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Genepharm Α.Ε.
IDROSTAMIN Πεφλοξασίνη G.A. Pharmaceuticals Α.Ε.
LABENTROL Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate S.J.A. Pharma Ε.Π.Ε.
LABOCTON Πεφλοξασίνη Viofar Ε.Π.Ε.
LADININ Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Pharmathen Α.Β.Ε.Ε.
OCTEGRA Μοξιφλοξασίνη Elpen A.E.
PISTOFIL Νορφλοξασίνη Rafarm Α.Β.Ε.Ε.
RAVALTON Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Rafarm Α.Β.Ε.Ε.
REMENA Σιπροφλοξασίνη Remedina Α.Β.Ε.Ε.
REVIONORM Ciprofloxacin hydrochloride monohydrate Norma Hellas A.E.
SOFASIN Νορφλοξασίνη Faran Laboratories Α.Β.Ε.Ε.
STEINACLOX Νορφλοξασίνη Medichrom A.E.
TABRIN Οφλοξασίνη Sanofi-Aventis Α.Ε.Β.Ε.
UFEXIL Σιπροφλοξασίνη Demo Α.Β.Ε.Ε.
VETAMOL Norfloxacin Viofar Ε.Π.Ε.
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή και αναδιανομή. Το έργο επεξεργασίας των παραπάνω πληροφοριών αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία της Ergobyte Πληροφορική Α.Ε. και προστατεύεται από τη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων.