Λογότυπο www.galinos.gr Beta
 

Ιατροφαρμακευτική πληροφόρηση για τον επαγγελματία υγείας

Φάρμακα Δραστικές ουσίες Συμπληρώματα διατροφής Έλεγχος συγχορήγησης Νόσοι ICD-10
Κλαύδιος Γαληνός
Είσοδος χρηστών
Όνομα χρήστη
Συνθηματικό
Εικονίδιο Είσοδος χρήστη
Εικονίδιο Δωρεάν εγγραφή
Εικονίδιο Ανανέωση συνθηματικού

Ακολουθήστε μας Λογότυπο Facebook Λογότυπο Twitter

Αναζήτηση σε 63811 καταχωρήσεις
Εικονίδιο αναζήτησης

Εθνικό συνταγολόγιο ΕΟΦ

ΠίνακαςΕυρετήριο Προτάσεις

Κεφάλαιο: 14.01 Ενεργητική ανοσοποίηση - Εμβόλια

Κατάταξη κεφαλαίου

Εθνικό συνταγολόγιο

14 Ενεργητική και παθητική ανοσοποίηση

14.01 Ενεργητική ανοσοποίηση - Εμβόλια



Mε τον εμβολιασμό επιδιώκεται η δημιουργία ειδικής ανοσολογικής άμυνας κατά συγκεκριμένης λοιμώδους νόσου με σκοπό την πρόληψη και την εκρίζωσή της (π.χ. ευλογιά). Τα εμβόλια χορηγούνται σε υγιή άτομα, κυρίως σε βρέφη και παιδιά και πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις, όσον αφορά στην ασφάλεια και αποτελεσματικότητά τους:

α) να μην προκαλούν νόσο ή σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες

β) να εξασφαλίζουν μακροχρόνια ανοσία, αν είναι δυνατόν για όλη τη ζωή

γ) ο εμβολιαζόμενος να μην μεταδίδει τη νόσο σε επίνοσα άτομα και

δ) να είναι δυνατή η μέτρηση της αντισωματικής απάντησης.

Η σύνθεση των εμβολίων περιλαμβάνει:

1. Αντιγόνα που μπορεί να είναι α) ζώντες εξασθενημένοι ιοί ή βακτήρια (πολιομυελίτιδας-ιλαράς, ερυθράς, παρωτίτιδας, μυκοβακτηρίδιο φυματίωσης BCG), β) αδρανοποιημένοι (νεκροί) ιοί ή βακτήρια (ιοί πολυομυελίτιδας, γρίππης, ηπατίτιδας, αιμόφιλος κοκκύτη, σαλμονέλλας, τύφου), γ) αδρανοποιημένες εξωτοξίνες μικροοργανισμών (τοξοειδές διφθερίτιδας, τετάνου) ή τμήμα ιού ή μικροβίου (ιός γρίππης, πνευμονιόκοκκος, μηνιγγιτιδόκοκκος, αιμόφιλος της ινφλουέντσας) και δ) ειδικές πρωτεΐνες (εμβόλιο ηπατίτιδας Β) που παρασκευάζονται με την τεχνική του ανασυνδυασμένου DNA.

2. Ισότονο διάλυμα χλωριούχου νατρίου ή απεσταγμένο νερό ή θρεπτικό υλικό ιστικών καλλιεργειών, στο οποίο μπορούν να ανιχνευθούν πρωτεΐνες ή άλλα προϊόντα του καλλιεργητικού υλικού (λεύκωμα ωού, αντιγόνα ιστικών καλλιεργειών κλπ.).

3. Συντηρητικά, σταθεροποιητικούς παράγοντες και ίχνη χημικών ουσιών που χρησιμεύουν για την παρεμπόδιση ανάπτυξης μικροβίων ή για τη σταθεροποίηση του αντιγόνου (αντιβιοτικά, φορμαλδεàδη, γλυκίνη, ζελατίνη, υδραργυρικά άλατα όπως θειομερσάλη, κλπ.). Aν το εμβολιαζόμενο άτομο είναι αλλεργικό στις ουσίες αυτές τότε μπορούν να εμφανιστούν αντιδράσεις υπερευαισθησίας.

4. Eπιβραδυντικούς παράγοντες απορρόφησης (π.χ.αργίλιο) έτσι ώστε το εμβόλιο να κατακρατείται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στο σημείο της ένεσης και να απορροφάται βραδέως, ώστε να παρατείνεται η διέγερση για πρόκληση αντισωμάτων και να αυξάνεται η αντιγονικότητα του εμβολίου. Τα εμβόλια που περιέχουν επιβραδυντικούς στην απορρόφηση παράγοντες ενίονται βαθιά στη μυϊκή μάζα, γιατί η υποδόρια χορήγησή τους μπορεί να προκαλέσει έντονα τοπικά φαινόμενα (ερυθρότητα, οίδημα, μέχρι και ιστική νέκρωση).

Για τη διατήρηση και τον τρόπο χορήγησης των εμβολίων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι εγκεκριμένες οδηγίες, άλλως μπορεί να καταστούν αναποτελεσματικά. Κατά κανόνα τα εμβόλια διατηρούνται σε χαμηλή θερμοκρασία, (συνήθως +2° έως +8°C, εκτός από ελάχιστα σκευάσματα που απαιτούν χαμηλότερη θερμοκρασία) και προστατεύονται από το φως. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις οδηγίες για τη διάρκεια ζωής των εμβολίων πολλαπλών δόσεων με ή χωρίς συντηρητικό.

Η ανοσολογική ανταπόκριση και η διάρκεια της ανοσίας των εμβολίων από αδρανοποιημένους ιούς και μικρόβια, υπολείπεται εκείνων των ζώντων εξασθενημένων ιών. Επίσης η ανοσία που αποκτάται μετά από φυσική λοίμωξη είναι πιο ικανοποιητική σε διάρκεια και ένταση από την τεχνητή που προκαλείται από τον εμβολιασμό. Για την αύξηση της αντιγονικότητας και της ανοσοποιητικής ικανότητας των εμβολίων εκτός του αργιλίου δοκιμάσθηκαν και άλλοι ανοσοενισχυτικοί παράγοντες. Η σημαντικότερη πρόοδος επετεύχθη με τη σύνδεση του αντιγόνου με ειδικές πρωτεΐνες, όπως στο συνδεδεμένο με πρωτεΐνη εμβόλιο του αιμόφιλου της ινφλουέντσας τύπου Β και τα συνδεδεμένα εμβόλια πνευμονιοκόκκου και μηνιγγιτιδοκόκκου.

Ανεπιθύμητες Ενέργειες: Τα εμβόλια μπορεί να προκαλέσουν ήπιες και σπανιότερα σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι συχνότερες είναι τοπικές, όπως πόνος, ερυθρότης, οίδημα στο σημείο του εμβολιασμού ή γενικές, όπως μέτριος ή υψηλός πυρετός, κακουχία, κεφαλαλγία, κνησμός, εξάνθημα και σπάνια γενικευμένη αλλεργική αντίδραση.

Πρόκληση νόσου από εμβόλιο είναι σπάνια και αφορά κυρίως σε ατύχημα, μετά από χορήγηση ζώντων εξασθενημένων εμβολίων σε ανοσοκατασταλμένα άτομα όπως π.χ. BCG, Sabin (βλ. Αντενδείξεις).

Αντενδείξεις: Ο εμβολιασμός πρέπει να αναβάλλεται κατά τη διαδρομή οξέων εμπυρέτων νοσημάτων, σε άτομα που παίρνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα και κατά την κύηση. Η αναβολή του εμβολιασμού κατά την κύηση αποτελεί γενική τακτική, όπως και για κάθε φάρμακο, που χορηγείται μόνο σε απόλυτη ένδειξη. Επειδή όμως κανένα εμβόλιο δεν έχει ενοχοποιηθεί ότι προκαλεί οποιαδήποτε βλάβη στο έμβρυο, δεν συνιστάται έκτρωση αν κατά λάθος εμβολιασθεί μία έγκυος με οποιοδήποτε εμβόλιο.

Τονίζεται ότι τα εμβόλια από ζώντες εξασθενημένους ιούς ή μικρόβια αποφεύγονται σε άτομα με συγγενή ή επίκτητη διαταραχή του ανοσοποιητικού, όχι όμως και τα εμβόλια από νεκρούς ή αδρανοποιηθέντες ιούς και ειδικά αντιγόνα ή ανατοξίνες. Στα άτομα αυτά η ανοσοποίηση υπολείπεται σημαντικά, γι' αυτό χρησιμοποιούνται εμβόλια μεγαλύτερων αντιγονικών δόσεων, όπως για παράδειγμα στον εμβολιασμό για ηπατίτιδα Β, ασθενών με αιμοκάθαρση. Η ενδομυική οδός δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με αιμορραγικές διαταραχές, όπως αιμορροφιλία ή θρομβοπενία. Εμβόλια που χορηγούνται συνήθως ενδομυϊκώς, σε αυτούς τους ασθενείς μπορούν να χορηγηθούν υποδορίως.

Η υπερευαισθησία στα συστατικά του εμβολίου που προστίθενται ως συντηρητικά ή σταθεροποιητικοί παράγοντες ή στα ίχνη χημικών ουσιών που χρησιμεύουν για την παρεμπόδιση ανάπτυξης μικροβίων ή για τη σταθεροποίηση του αντιγόνου και η εκδήλωση αντιδράσεων υπερευαισθησίας σε προηγούμενη χορήγηση του εμβολίου αποτελούν αντένδειξη χορήγησής του. Η υπερευαισθησία στις πρωτεΐνες αυγού αποτελεί αντένδειξη για ορισμένα εμβόλια.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σημαντική πρόοδος στην πρακτική εφαρμογή του χρονοδιαγράμματος του εμβολιασμού με την παρασκευή αποτελεσματικών μικτών πολυδύναμων εμβολίων, στα οποία ενσωματώνονται αντιγόνα για την πρόληψη πέντε και έξι διαφορετικών νόσων. Με τον κατάλληλο συνδυασμό αποφεύγεται η ταυτόχρονη χορήγηση δύο ή περισσότερων ενέσεων χωρίς αύξηση της συχνότητας και της έντασης των ανεπιθύμητων ενεργειών, με πιθανή μείωση της συχνότητας των τοπικών αντιδράσεων. Τα μικτά πολυδύναμα εμβόλια έχουν ικανοποιητική αντισωματική απάντηση και αποτελεσματικότητα με παράλληλη μείωση του συνολικού κόστους. Γι' αυτό άρχισαν προοδευτικά να εντάσσονται στο χρονοδιάγραμμα των εμβολιασμών αντικαθιστώντας τα απλά εμβόλια.

Το χρονοδιάγραμμα των εμβολιασμών φαίνεται στους Πίνακες 14.1, 14.2 και 14.3 και ακολουθούν οι επεξηγήσεις τους. Είναι σκόπιμη η ετήσια ενημέρωση για το ισχύον Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών του Υπουργείου Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Η ταυτόχρονη χορήγηση εμβολίων δεν επηρεάζει την αντισωματική απάντηση και δεν αυξάνει τις ανεπιθύμητες ενέργειες. Τα μεσοδιαστήματα εμβολιασμών πρέπει να τηρούνται για να έχουμε ικανοποιητική ανοσολογική απάντηση. Συνήθως, μεταξύ αδρανοποιημένων (νεκρών) εμβολίων απαιτείται μεσοδιάστημα ενός μηνός και μεταξύ ζώντων εξασθενημένων δύο μηνών. Εάν τα μεσοδιαστήματα μεταξύ των εμβολιασμών είναι μεγαλύτερα από τα αναγραφόμενα στους Πίνακες, δεν επαναλαμβάνονται οι δόσεις, αλλά συνεχίζεται ο εμβολιασμός για τη συμπλήρωση του αριθμού των δόσεων.

Τα εμβόλια διατίθενται από τα Yγειονομικά Kέντρα ή/και από τα Φαρμακεία.

ΠΙΝΑΚΑΣ 14.1+ - Χρονοδιάγραμμα Εμβολιασμών για Παιδιά και Εφήβους

Ηλικία ΕμβόλιοΓέννηση1 μήν2 μήν4 μήν6 μήν12 μήν15 μήν18 μήν24 μήν4-6 έτη11-12 έτη13-18 έτη
Ηπατίτιδας Β(Hep B)Hep B1Hep B2(1-2 δόσεις)-Hep B-
Διφθερίτιδας,Τετάνου, Κοκκύτη(DTaP) 4--DTaPDTaPDTaP-DTaP-DTaPTD5 (1 δόση/10ετία)
Πολιομυελίτιδας IPV 6--IPVIPVIPV-IPV--
Αιμόφιλου τύπου B 7--HibHibHibHib-
Μηνιγγιτιδόκόκκου C (MCC) 8--MCCMCC-MCC
Πνευμονιόκοκκου(PCV) 9--PCVPCVPCVPCVPCV (PPV) 10
Iλαράς, Παρωτίτιδας,Ερυθράς (MMR) 11-MMR--MMR-
Ανεμευλογιάς (Var) 12-Var-Var (2 δόσεις)
Φυματίωσης (BCG) 13-Mantoux-Mantoux BCG 13αMantoux 13B-
Ηπατίτιδας Α(Hep A) 14-Hep A (2 δόσεις)
Γρίππης (INFL) 15-INFL (ετησίως)

Χρονοδιάγραμμα εμβολιασμών για παιδιά και εφήβους: Τα εμβόλια κάτω από τη διακεκομμένη γραμμή συνιστώνται για επιλεκτικό εμβολιασμό (βλέπε εξηγήσεις του πίνακα 14.1). Εύρος ηλικιών διενέργειας του εμβολιασμού. Στην παρένθεση αναγράφονται οι δόσεις του εμβολίου που γίνονται σ' αυτό το εύρος ηλικιών, όταν είναι περισσότερες από μία. Το εύρος ηλικιών διενέργειας του εμβολιασμού δίνει τη δυνατότητα να χρησιμοποιούνται μονοδύναμα ή πολυδύναμα (συνδυασμένα) εμβόλια ή/και συνδυασμός μονοδύναμων-συνδυασμένων

Εύρος ηλικιών διενέργειας του εμβολιασμού όταν αυτός δεν έχει προηγηθεί κατά το συνιστώμενο σχήμα ως προς την ηλικία και τις δόσεις (βλέπε επεξηγήσεις πινάκων 14.2 και 14.3).

+ Πηγή: Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης

ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΩΝ/Επεξηγήσεις Πίνακα 14.1

1. HepB = Νεκρό ανασυνδυασμένο εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β. Η 1η δόση του HepB χορηγείται αμέσως μετά τη γέννηση μόνον όταν η μητέρα είναι φορέας του επιφανειακού αντιγόνου (HBsAg) ή όταν είναι άγνωστο αν η μητέρα είναι φορέας ή όχι. Στην περίπτωση αυτή αναγκαστικά η 1η δόση του HepB χορηγείται ως μονοδύναμο εμβόλιο.

2. Στην περίπτωση που η 1η δόση χορηγείται αμέσως μετά τη γέννηση, ο βασικός εμβολιασμός περιλαμβάνει συνολικά 4 δόσεις αντί 3 δόσεις (η 2η στο τέλος του 1ου μήνα και η 3η στο τέλος του 2ου μήνα). Το ελάχιστο μεσοδιάστημα μεταξύ 1ης και 2ης καθώς και 2ης και 3ης δόσης είναι 4 εβδομάδες. Το ελάχιστο μεσοδιάστημα μεταξύ προτελευταίας (3ης) και τελευταίας (4ης) δόσης του βασικού εμβολιασμού είναι 8-16 εβδομάδες και δεν χορηγείται νωρίτερα από την ηλικία των 24 εβδομάδων (6 μηνών).

ΠΡΟΣΟΧΗ! Σε περίπτωση που το εμβόλιο της Ηπατίτιδας Β χορηγηθεί ως συνδυασμένο εμβόλιο, ο ιατρός πρέπει να γνωρίζει ότι τα συνδυασμένα εμβόλια δεν χορηγούνται πριν από την 6η εβδομάδα της ζωής. Επομένως το ελάχιστο μεσοδιάστημα που μεσολαβεί από τη γέννηση, που χορηγείται το μονοδύναμο εμβόλιο της Ηπατίτιδας Β, είναι 6 εβδομάδες αντί 1 μήνας.

Παράλληλα με την 1η δόση του εμβολίου, σ‘ όλα τα νεογνά μητέρων φορέων του επιφανειακού αντιγόνου και μέσα στις πρώτες 12 ώρες μετά τη γέννηση, χορηγούνται 0,5ml υπεράνοσης ανοσοσφαιρίνης για ηπατίτιδα Β. Η ένεση γίνεται σε διαφορετικό μέρος απ’ αυτό που έγινε (ή θα γίνει) το εμβόλιο. όλα τα παιδιά που γεννήθηκαν από μητέρες φορείς και πήραν το εμβόλιο και την υπεράνοση ανοσοσφαιρίνη πρέπει να ελέγχονται για επιφανειακό αντιγόνο (HBsAg) και αντισώματα (αντι-HBs) στην ηλικία των 9 έως 15 μηνών.

Όταν η μητέρα είναι άγνωστο αν είναι ή όχι φορέας του επιφανειακού αντιγόνου κατά τον τοκετό και στη συνέχεια αποδειχτεί ότι δεν είναι, από τη 2η δόση και πέρα ακολουθείται το σχήμα του εμβολιασμού που ισχύει για τα νεογνά μητέρων που δεν είναι φορείς του HbsAg, δηλαδή αγνοείται η 1η δόση.

3. όταν η μητέρα είναι αρνητική για επιφανειακό αντιγόνο, ο βασικός εμβολιασμός περιλαμβάνει 3 δόσεις (δύο αρχικές με μεσοδιάστημα 6-8 εβδομάδων και μια τρίτη σε ηλικία 6-18 μηνών με ελάχιστο μεσοδιάστημα από τη 2η δόση 8-16 εβδομάδες και όχι νωρίτερα από την ηλικία των 6 μηνών).

4. DTap = Νεκρό εμβόλιο κατά της διφθερίτιδας, τετάνου, κοκκύτη που περιέχει τα τοξοειδή (ή ανατοξίνες) του κορυνοβακτηριδίου της διφθερίτιδας και του κλωστηριδίου του τετάνου και μόνο αντιγόνα της Β. pertussis (όχι ολόκληρο τον μικροοργανισμό νεκρό, όπως τα παλαιότερα «ολοκυτταρικά» εμβόλια) γι' αυτό και καλείται «ακυτταρικό» κατά του κοκκύτη (acellular pertussis ή αP) εμβόλιο.

5. Td = Νεκρό εμβόλιο κατά του τετάνου και της διφθερίτιδας με μικρότερη δόση διφθεριτικής ανατοξίνης. Συνιστάται να γίνεται από την ηλικία των 11-12 ετών και πάνω (ανά 10ετία) και αφού έχουν περάσει τουλάχιστον 5 χρόνια από την τελευταία δόση του εμβολίου DTaP. Το εμβόλιο του τετάνου πρέπει να γίνεται μέχρι την ηλικία των 65 ετών, όπως προβλέπεται από τη σχετική υγειονομική διάταξη.

6. IPV = Ενέσιμο νεκρό ενισχυμένο εμβόλιο κατά της πολιομυελίτιδας.

7. Hib = Νεκρό συζευγμένο εμβόλιο κατά του αιμόφιλου ινφλουέντσας τύπου Β. Εάν η πρωτεΐνη σύζευξης είναι η PRP – OMP (πρωτεϊνικό σύμπλεγμα της εξωτερικής μεμβράνης του μηνιγγιτιδόκοκκου) τότε η 3η από τις 3 αρχικές δόσεις μπορεί να παραλειφθεί και το σχήμα να είναι (2ος, 4ος και 12ος-15ος μήνας).

8. MCC = Νεκρό, συζευγμένο, πολυσακχαριδικό εμβόλιο κατά του μηνιγγιτιδόκοκκου οροομάδας C. Συνιστάται η έναρξη εμβολιασμού σε ηλικία 2 μηνών και ακολουθείται σχήμα 3 δόσεων - οι 2 πρώτες δόσεις με μεσοδιάστημα 2 μηνών και επαναληπτική δόση σε ηλικία 15-18 μηνών. Σε περίπτωση έναρξης εμβολιασμού σε ηλικία > 12 μηνών, ακολουθείται σχήμα 1 δόσης.

9. PCV = Νεκρό, συζευγμένο, πολυσακχαριδικό, επταδύναμο εμβόλιο κατά του στρεπτόκοκκου της πνευμονίας (πνευμονιόκοκκου). Συνιστάται σ' όλα τα παιδιά ηλικίας 2-23 μηνών. Η τελευταία δόση (4η) γίνεται σε ηλικία ≥ 12 μηνών. Το εμβόλιο μπορεί να γίνει και σε μεγαλύτερη ηλικία και ιδιαίτερα σε άτομα που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου (βλ. υποσημειώσεις/επεξηγήσεις Πινάκων 14.2, 14.3/6-7). Στην τελευταία περίπτωση, οι επαναληπτικές δόσεις μπορεί να γίνονται και με το 23δύναμο πολυσακχαριδικό μη συζευγμένο εμβόλιο (PPV).

10. PPV = Νεκρό, μη συζευγμένο, πολυσακχαριδικό εμβόλιο (23δύναμο) κατά του στρεπτόκοκκου της πνευμονίας (πνευμονιοκόκκου). Συνιστάται για επαναληπτικές δόσεις σε παιδιά που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου για σοβαρή πνευμονιοκοκκική λοίμωξη (βλ. υποσημειώσεις/επεξηγήσεις Πινάκων 14.2, 14.3 /πίν. 1).

11. MMR = Ζων εξασθενημένο εμβόλιο κατά της ιλαράς, παρωτίτιδας, ερυθράς. Χορηγείται στην ηλικία των 12-15 μηνών. Συνιστάται 2η δόση του εμβολίου στην ηλικία των 4-6 ετών, αλλά και σε οποιαδήποτε άλλη ηλικία αν για κάποιο λόγο παραλειφθεί η δόση αυτή στην προτεινόμενη ηλικία των 4-6 ετών. Ο παιδίατρος πρέπει να ελέγχει αν έγινε ή όχι η 2η δόση στην επίσκεψη του παιδιού, που θα γίνει για τον έλεγχο της εμβολιαστικής του κάλυψης στην ηλικία των 11-12 ετών.

12. Var = Zων εξασθενημένο εμβόλιο κατά της ανεμευλογιάς. Συνιστάται σ‘ όλα τα παιδιά στην ηλικία των 12-18 μηνών σε μία δόση (κατά προτίμηση μετά το 15ο μήνα), αλλά και σ’ οποιαδήποτε άλλη ηλικία εφόσον το άτομο δεν έχει νοσήσει. Εάν γίνει σε ηλικία ≥ 12 ετών τότε πρέπει να γίνουν 2 δόσεις με ελάχιστο μεσοδιάστημα 4-8 εβδομάδων.

13. BCG = Ζων εξασθενημένο εμβόλιο κατά της φυματίωσης. Σύμφωνα με τις πρόσφατες οδηγίες της Διεθνούς ένωσης κατά της φυματίωσης και της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας , η χώρα μας δεν πληροί τις προϋποθέσεις για τη διακοπή του αντιφυματικού εμβολιασμού, ο οποίος εξακολουθεί να γίνεται στην ηλικία των 6 ετών. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί κυρίως στον εμβολιασμό των παιδιών που ανήκουν στις ομάδες αυξημένου κινδύνου (βλ. υποσημειώσεις/επεξηγήσεις Πινάκων 14.2, 14.3/ πίν. 2). Παράλληλα συνιστάται μαζικός προληπτικός έλεγχος με δερμοαντίδραση Mantoux στις ηλικίες 1, 4-6 ετών (πριν τον εμβολιασμό με BCG, 13α) και στα ανεμβολίαστα παιδιά, στην ηλικία 11-12 ετών (όταν γίνεται η εκτίμηση της εμβολιαστικής τους κάλυψης, 13β).

14. Hep A = Νεκρό (αδρανοποιημένο) ολοκυτταρικό εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Α. Χορηγείται σε οποιαδήποτε ηλικία άνω των 2 ετών σε 2 δόσεις, με ελάχιστο μεσοδιάστημα 6 μηνών, σε παιδιά που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου για ηπατίτιδα Α (βλ. υποσημειώσεις/επεξηγήσεις Πινάκων 14.2, 14.3 /πίν. 3).

15. INFL = Νεκρό (αδρανοποιημένο) ολοκυτταρικό ή ακυτταρικό (τμηματικό) εμβόλιο κατά της γρίππης που συνιστάται να γίνεται ετησίως, σε 1 δόση και σε ηλικία πάνω από 6 μήνες. Ενδείκνυται στα παιδιά που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου να νοσήσουν σοβαρά από γρίππη (βλ. υποσημειώσεις/επεξηγήσεις Πινάκων 14.2, 14.3/ πίν. 4). Παιδιά κάτω των 8 ετών που θα εμβολιασθούν για πρώτη φορά θα πάρουν 2 δόσεις εμβολίου (0,25ml < 3 ετών και 0,5ml ≥ 3 ετών) με ελάχιστο μεσοδιάστημα 4 εβδομάδων.

Επίσης συνιστάται ετήσιος εμβολιασμός όλων των υγιών ατόμων ηλικίας άνω των 60 ετών και των ατόμων που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου ανεξαρτήτως ηλικίας.

Σε περίπτωση αλλαγής των επιδημιολογικών συνθηκών (π.χ. επιδημία, πανδημία) οι συστάσεις αλλάζουν.

Όλα τα παιδιά πρέπει να επισκέπτονται τον ιατρό τους στην ηλικία των 11-12 ετών (τέλος δημοτικού, έναρξη φοίτησης στο γυμνάσιο), ώστε να γίνεται έλεγχος της εμβολιαστικής τους κάλυψης και καταγραφή της στην ειδική σελίδα του ατομικού βιβλιαρίου υγείας.

Κάθε σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια μετά τον εμβολιασμό που επισημαίνει ο κλινικός ιατρός, πρέπει να αναφέρεται στον ΕΟΦ (να συμπληρώνεται η κίτρινη κάρτα).

Στους πίνακες 14.2 και 14.3 συνοψίζεται το χρονοδιάγραμμα των εμβολιασμών για τα παιδιά που καθυστέρησαν να εμβολιαστούν.

ΠΙΝΑΚΑΣ 14.2+

Πρόγραμμα εμβολιασμών για παιδιά ηλικίας μέχρι 6 ετών που δεν εμβολιάσθηκαν στην συνιστώμενη από το Εθνικό Πρόγραμμα ηλικία.

Εμβόλιο1η δόση ημ/νία2η δόση 1η-2η δόση 1 ημ/νία3η δόση 2η-3η δόση 1 ημ/νία4η δόση 3η-4η δόση 1 ημ/νία5η δόση 4η-5η δόση 1 ημ/νία
Ηπατίτιδας Β (Hep B)-4 εβδ3 μην--
Διφθερίτιδας, Τετάνου, Κοκκύτη (DΤaP)-4 εβδ4 εβδ6 μην6 μην 2
Πολιομυελίτιδας IPV 3-4 εβδ4 εβδ4 εβδ-
Αιμόφιλου τύπου Β(Hib) 4-4 εβδ4 εβδ8 εβδ-
Μηνιγγιτιδοκόκκου C(MCC) 5-4 εβδ4 εβδ8 εβδ-
Πνευμονιoκόκκου(7δύναμο)(PCV) 6-4 εβδ4 εβδ8 εβδ 7-
Ιλαράς, Παρωτίτιδας, Ερυθράς (MMR)-4 εβδ 8---
Ανεμευλογιάς (Var) 9-----
Φυματίωσης (BCG) 10-----
Φυματιναντίδραση 11 (Mantoux)-----
Ηπατίτιδας Α (Hep Α)-6 μην---
Γρίππης (INFL)-4 εβδ 12---

+ Πηγή: Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης

ΠΙΝΑΚΑΣ 14.3+

Πρόγραμμα εμβολιασμών για παιδιά ηλικίας 7-18 ετών που δεν εμβολιάσθηκαν, στη συνιστώμενη από το Εθνικό Πρόγραμμα ηλικία.

Εμβόλιο1η δόση ημ/νία2η δόση 1η-2η δόση 1 ημ/νία3η δόση 2η-3η δόση 1 ημ/νία4η δόση 3η-4η δόση 1 ημ/νία
Ηπατίτιδας Β (Hep B)-4 εβδ3 μην-
Διφθερίτιδας, Τετάνου(Td)-4 εβδ6 μην6 μην
Πολιομυελίτιδας IPV -4 εβδ4 εβδ6 μην
Μηνιγγιτιδοκόκκου C(MCC)----
Ιλαράς, Παρωτίτιδας, Ερυθράς(MMR)-4 εβδ--
Ανεμευλογιάς (Var)-4 εβδ--
Ηπατίτιδας Α (Hep Α)-6 μην--
Γρίππης (INFL)----

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ / ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ 14.2 & 14.3

1. Χρονικό διάστημα από την προηγούμενη δόση.

2. Η 5η δόση μπορεί να παραλειφθεί όταν η 4η γίνει μετά το 4ο έτος της ηλικίας. Ο εμβολιασμός συνεχίζεται με Td (βλ. επεξήγηση 5 του πίνακα 14.1).

3. Χορηγούνται 4 δόσεις IPV. Το εμβόλιο δεν συνιστάται για άτομα ηλικίας μεγαλύτερης των 18 ετών.

4. Γίνεται σε 2 δόσεις σε άτομα 12 μηνών ή σε 1 δόση στα μεγαλύτερα παιδιά. Εάν γίνει κάλυψη του βρέφους με 2 δόσεις σε ηλικία μικρότερη των 12 μηνών τότε γίνεται, μετά το 1ο έτος, και μία επαναληπτική δόση. Δεν συνιστάται η χορήγηση του εμβολίου κατά του αιμόφιλου, σε παιδιά μεγαλύτερα των 5 ετών.

5. Εάν η έναρξη του εμβολιασμού γίνει σε ηλικία μεγαλύτερη των 12 μηνών, χορηγείται μία μόνο δόση MCC. Εάν οι πρώτες 2 δόσεις έγιναν σε ηλικία μικρότερη των 12 μηνών γίνεται μία 3η δόση.

6-7. Εάν η έναρξη του εμβολιασμού γίνει μέχρι την ηλικία των 7 μηνών χορηγούνται 4 δόσεις του PCV κατά το σχήμα που αναφέρεται στον Πίνακα 14.1 (η 4η δόση μέχρι την ηλικία των 15 μηνών).

Εάν η έναρξη γίνει μεταξύ 12ου και 23ου μήνα χορηγούνται 2 δόσεις με μεσοδιάστημα 6-8 εβδομάδες.

Εάν η έναρξη γίνει από τον 24ο μήνα και μετά, στα υγιή παιδιά χορηγείται μία μόνο δόση. Στα ανοσοκατασταλμένα και σ' αυτά που ανήκουν γενικά στις ομάδες αυξημένου κινδύνου για πνευμονιοκοκοκκικές λοιμώξεις (βλ. πίνακα 1) χορηγούνται 2 δόσεις με μεσοδιάστημα 6-8 εβδομάδες.

8. Η 2η δόση του MMR συνιστάται να γίνεται στην ηλικία των 4-6 ετών. Εάν όμως η έναρξη του εμβολιασμού γίνει σ' αυτή την ηλικία, η 2η δόση μπορεί να γίνει σύντομα με ελάχιστο μεσοδιάστημα 4 εβδομάδες.

9. Όταν ο εμβολιασμός κατά της ανεμευλογιάς γίνει σε ηλικία μεγαλύτερη των 12 ετών συνιστώνται 2 δόσεις (βλ. επεξήγηση 12 του πίνακα 14.1).

10,11. Βλέπε επεξήγηση 13 του πίνακα 14.1

12. Βλέπε επεξήγηση 15 του πίνακα 14.1.

Πίνακας 1 - Άτομα με αυξημένο κίνδυνο για σοβαρές πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις

  • Υγιή βρέφη, μικρά παιδιά και ενήλικες > 60 ετών.
  • Άτομα με συγγενείς αντισωματικές ανεπάρκειες (κυρίως έλλειψη της IgG2)
  • Άτομα που έχουν μολυνθεί με τον ιό HIV.
  • Άτομα με επίκτητη ανοσοκαταστολή εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας ή άλλης (εκτός του HIV) ιογενούς λοίμωξης.
  • Άτομα με μειονεκτική σπληνική λειτουργία ή ασπληνία π.χ. με δρεπανοκυτταρική νόσο, με υπερσπληνισμό, με χειρουργική αφαίρεση του σπλήνα.
  • Άτομα με νεφρωσικό σύνδρομο ή χρόνια νεφρική ανεπάρκεια.
  • Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη.
  • Άτομα με χρόνια συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια.
  • Άτομα με χρόνιες πνευμονοπάθειες.
  • Άτομα με διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού από συγγενείς ή επίκτητες αιτίες.

Πίνκας 2 - Παιδιά που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου για φυματική μόλυνση / φυματίωση

  • Μετανάστες από χώρες με υψηλό ή μέσο δείκτη ενδημικότητας
  • Καταυλισμοί αθιγγάνων και άλλων πληθυσμιακών ομάδων που ζουν με συνθήκες ομαδικής διαβίωσης
  • Παιδιά με Mantoux (-) στην οικογένεια των οποίων υπάρχει άτομο με φυματίωση (θετικά πτύελα)
  • Νεογνά μητέρων που έχουν μολυνθεί με τον ιό HIV (όχι βρέφη συμπτωματικά για AIDS)
  • Νεογνά, στο άμεσο περιβάλλον των οποίων, υπάρχει άτομο με φυματίωση (εμβολιάζονται κατά τη γέννηση)

Πίνκας 3 - Ενδείξεις εμβολιασμού κατά της ηπατίτιδας Α σε χώρες με χαμηλή και μέση ενδημικότητα

  • Ταξιδιώτες
  • Επαγγελματίες Υγείας
  • Επαγγελματίες διακίνησης τροφίμων
  • Προσωπικό Ιδρυμάτων
  • Προσωπικό καθαριότητας δημόσιων και ιδιωτικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων
  • Κλειστοί πληθυσμοί++
  • Ομοφυλόφιλοι - Τοξικομανείς
  • Άτομα με χρόνια λοίμωξη με τον ιό της ΗΒ

Πίνκας 4 - Ενδείξεις εμβολιασμού κατά της γρίππης

Παρουσία ενός ή περισσοτέρων από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:

  • Άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες
  • Καρδιακή νόσος με σοβαρές καρδιοδυναμικές διαταραχές
  • Ανοσοκαταστολή (εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας)
  • Δρεπανοκυτταρική νόσος (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες)
  • Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. νόσος Kawasaki) για να ελαττωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης σ. Reye μετά από γρίππη
  • Σακχαρώδης διαβήτης ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα
  • Χρόνια νεφροπάθεια
  • Κλειστοί πληθυσμοί++
  • Επαγγελματίες υγείας
  • Επαγγελματίες που ασχολούνται με πουλερικά+++
  • Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω

+ Πηγή:Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης
++ Προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές γυμνασίων - λυκείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων ή σχολών, τρόφιμοι και προσωπικό ιδρυμάτων κ.ά.
+++ Ο ιός της γρίππης των πουλερικών κανονικά δεν προκαλεί νόσηση στον άνθρωπο. Είναι δυνατόν όμως, σε περίπτωση συλλοίμωξης με τον ιό της γρίππης των ανθρώπων να προκύψει μεταλλαγμένος ιός που να προσβάλλει και τον άνθρωπο. Για τον λόγο αυτόν συνιστάται ο εμβολιασμός ατόμων που ασχολούνται με πουλερικά.

Περιεχόμενα κεφαλαίου

14.01.01 Εμβόλιο γρίππης [Influenza Vaccine (INFL)]

14.01.02 Εμβόλιο διφθερίτιδας-τετάνου τύπου ενηλίκου, προσροφημένο [Diphtheria-Tetanus adsorbed Vaccine, adult type (Td)]

14.01.03 Εμβόλιο διφθερίτιδας-τετάνου-κοκκύτη, προσροφημένο [Diphtheria-Tetanus-Pertussis adsorbed Vaccine (DTP)]

14.01.04 Εμβόλιο διφθερίτιδας-τετάνου-ακυτταρικό κοκκύτη, προσροφημένο [Diphtheria-Tetanus-acellular Pertussis adsorbed Vaccine (DTaP)]

14.01.05 Εμβόλιο τετάνου προσροφημένο (Tetanus adsorbed Vaccine)

14.01.06 Εμβόλιο διφθερίτιδας-τετάνου-πολιομυελίτιδας τύπου ενηλίκου (Diphtheria-Τetanus-Polyomyelitis Vaccine, for adults)

14.01.07 Εμβόλιο διφθερίτιδας-τετάνου-ακυτταρικό κοκκύτη-πολιομυελίτιδας, αδρανοποιημένο (Diphtheria-Tetanus-acellular Pertussis adsorbed-inactivated Poliomyelitis Vaccine)

14.01.08 Εμβόλιο διφθερίτιδας-τετάνου-ακυτταρικό κοκκύτη-πολιομυελίτιδας, αδρανοποιημένο + Εμβόλιο αιμόφιλου ινφλουέντσας τύπου Β (Combined Diphtheria-Tetanusacellular Pertussis-inactivated Poliovirus and Haemophilus influenzae type B Vaccine)

14.01.09 Εμβόλιο διφθερίτιδας-τετάνου-ακυτταρικό κοκκύτη-πολιομυελίτιδας, αδρανοποιημένο + Εμβόλιο ηπατίτιδας τύπου Β, προσροφημένο, ανασυνδυασμένο [Combined Diphtheria-Tetanusacellular Pertussis-inactivated Poliovirus and Hepatitis B (rDNA) adsorbed Vaccine]

14.01.10 Εμβόλιο διφθερίτιδας-τετάνου-ακυτταρικό κοκκύτη-πολιομυελίτιδας, αδρανοποιημένο + Εμβόλιο ηπατίτιδας τύπου Β, προσροφημένο, συζευγμένο + Εμβόλιο αιμόφιλου ινφλουέντσας τύπου Β, συζευγμένο [Combined Diphtheria-Tetanusacellular Pertussis-inactivated Poliovirus-Haemophilus influenzae type B and Hepatitis B (rDNA) adsorbed Vaccine]

14.01.11 Εμβόλιο ηπατίτιδας Α [Hepatitis A Vaccine (Ηep A)]

14.01.12 Εμβόλιο ηπατίτιδας Β [Hepatitis B Vaccine (Ηep B)]

14.01.13 Εμβόλιο ερυθράς (Rubella Vaccine)

14.01.14 Εμβόλιο ιλαράς-παρωτίτιδας- ερυθράς [Measles-Mumps-Rubella Vaccine (MMR)]

14.01.15 Εμβόλιο ιλαράς-παρωτίτιδας- ερυθράς-ανεμευλογιάς (Measles-Mumps-Rubella-Varicella Vaccine)

14.01.16 Εμβόλιο μηνιγγιτιδόκοκκου οροομάδας C, συζευγμένο [Meningococcal Group C Conjugate Vaccine (MCC)]

14.01.17 Εμβόλιο πνευμονιόκοκκου πολυσακχαρδικό 23-δύναμο [Pneumococcal Polysaccharide 23-valent Vaccine (PPV)]

14.01.18 Εμβόλιο πνευμονιόκοκκου συζευγμένο πολυσακχαρδικό 7-δύναμο, προσροφημένο [Pneumococcal Polysaccharide Conjugated 7-valent Vaccine (PCV)]

14.01.19 Εμβόλιο ανεμευλογιάς [Varicella Vaccine (Var)]

14.01.20 Εμβόλιο φυματίωσης [Bacillus Calmette-Guerin Vaccine (BCG)]

14.01.21 Εμβόλιο πολιομυελίτιδας από του στόματος [Oral Polio Vaccine ή OPV (Sabin)]

14.01.22 Εμβόλιο πολιομυελίτιδας αδρανοποιημένο [Inactinated Polio Vaccine ή IPV (Salk)]

14.01.23 Εμβόλιο αιμόφιλου ινφλουέντσας τύπου Β συζευγμένο με κεκαθαρμένο αντιγόνο ή σε συνδυασμό με τοξοειδές [Haemophilus Influenzae Type B Vaccine (Hib), purified antigen conjugated or combinated with toxoid]

14.01.24 Εμβόλιο έναντι ροταϊού (Human Rotavirus Vaccine)

14.01.25 Εμβόλιο κίτρινου πυρετού (Yellow Fever Vaccine)

14.01.26 Εμβόλιο λύσσας (Rabies Vaccine)

14.01.27 Εμβόλιο τυφοειδούς (Typhoid Vaccine)

14.01.28 Εμβόλιο χολέρας (Cholera Vaccine)

14.01.29 Εμβόλιο έναντι του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (Human Papilloma Virus Vaccine)

14.01.30 Εμβόλιο μηνιγγιτιδόκοκκου πολυσακχαριδικό τετραδύναμο (Meningococcal Polysaccharide Tetravalent Vaccine)

14.01.31 Εμβόλιο αιμόφιλου ινφλουέντσας τύπου Β συζευγμένο με πρωτεΐνη [Conjugated Haemophilus Influenzae Type B Vaccine (Hib)]

14.01.32 Εμβόλιο αιμόφιλου ινφλουέντσας τύπου Β, συζευγμένο και ηπατίτιδας Β [Haemophilus Influenzae Type B conjugate and Hepatitis B (rDNA) Vaccine]

Δραστικές ουσίες κεφαλαίου

Δραστική ουσία Σύντομη περιγραφή
A/Brisbane/10/2007
Εμβόλιο ιλαράς, zωντανό εξασθενημένο
Εμβόλιο παρωτίτιδας, ζωντανό εξασθενημένο
Εμβόλιο ερυθράς, ζωντανό εξασθενημένο
Εμβόλιο ανεμοβλογιάς, ζωντανό εξασθενημένο

Εμπορικές ονομασίες κεφαλαίου

Κ Εμπορική ονομασία Ενεργά συστατικά Υπεύθυνος κυκλοφορίας
ACT-HIB Εμβόλιο αιμόφιλου ινφλουέντζας τύπου Β Sanofi Pasteur MSD
AGRIPPAL A/California/7/2009 (H1N1) - A/Victoria/361/2011 (H3N2) - B/Wisconsin/1/2010 Novartis Vaccines and Diagnostics S.r.l.
ANATOXAL Τοξοειδές τετάνου Faran Laboratories Α.Β.Ε.Ε.
HEXAVAC Τοξοειδές της διφθερίτιδας - Τοξοειδές τετάνου - Ανατοξίνη κοκκύτη - ... Vianex A.E.
INFANRIX HEP Τοξοειδές της διφθερίτιδας - Τοξοειδές τετάνου - Ανατοξίνη κοκκύτη - ... Allen Α.Ε.
INFANRIX PENTA Τοξοειδές της διφθερίτιδας - Τοξοειδές τετάνου - Ανατοξίνη κοκκύτη - ... GlaxoSmithKline Blologicals
M-M-R II Εμβόλιο ιλαράς, zωντανό εξασθενημένο - Εμβόλιο παρωτίτιδας, ζωντανό εξασθενημένο - Εμβόλιο ερυθράς, ζωντανό εξασθενημένο
MENINVACT Εμβόλιο μηνιγγιτιδόκοκκου οροομάδας c συζευγμένο με πρωτεΐνη
MENOMUNE Σακχαρίτης Neisseria meningitidis ομάδας A - Σακχαρίτης Neisseria meningitidis ομάδας C - Σακχαρίτης Neisseria meningitidis ομάδας Υ - ... Vianex A.E.
MENVEO Σακχαρίτης Neisseria meningitidis ομάδας A - Σακχαρίτης Neisseria meningitidis ομάδας C - Σακχαρίτης Neisseria meningitidis ομάδας W-135 - ...
PRIMAVAX Εμβόλιο διφθεριτιδας, τετάνου και ηπατίτιδας Β Vianex A.E.
REVAXIS Purified diphtheria toxoid - Purified tetanus toxoid - Inactivated poliovirus vaccine type I - ... Vianex A.E.
SYNFLORIX Pneumococcal polysaccharide serotype 1 - Pneumococcal polysaccharide serotype 4 - Pneumococcal polysaccharide serotype 5 - ... GlaxoSmithKline Blologicals
VAQTA Hepatitis A Virus purified inactivated
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή και αναδιανομή. Το έργο επεξεργασίας των παραπάνω πληροφοριών αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία της Ergobyte Πληροφορική Α.Ε. και προστατεύεται από τη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων.